Hoeveel lichtmasten heb ik nodig voor mijn sportveld?

Toch is het goed om vooraf een gevoel te krijgen bij wat jouw veld nodig heeft. Dan weet je waar een offerte op gebaseerd is en welke keuzes er te maken vallen. Sinds 1992 hebben we de verlichting van duizenden sportvelden verzorgd, van een trainingsveld bij de lokale club tot wedstrijdverlichting op het hoogste niveau. In dit artikel leggen we uit waar het aantal masten van afhangt en hoeveel je er per sport ongeveer nodig hebt.

Waar het aantal lichtmasten van afhangt

Het aantal masten is geen vast getal, maar het resultaat van een paar factoren die samen het lichtbeeld op het veld bepalen.

De belangrijkste is het gewenste lichtniveau. Train je alleen in de avonduren, dan heb je minder licht nodig dan wanneer je competitiewedstrijden speelt of wedstrijden wilt kunnen uitzenden. Hoe hoger het niveau, hoe meer armaturen en masten je nodig hebt. Hoeveel lux elke sport precies vraagt, lees je in het volgende deel.

Daarnaast telt de afmeting van het veld mee. Een hockeyveld van 91 bij 55 meter vraagt een andere opstelling dan een tennisbaan of een korfbalveld. Ook de masthoogte speelt een grote rol, want hogere masten belichten een groter oppervlak per stuk en verlagen zo het benodigde aantal. Tot slot bepaalt het aantal armaturen per mast hoeveel masten je overhoudt. Op een mast van vijftien meter passen doorgaans drie armaturen, en met krachtige LED-armaturen dek je meer veld af met minder punten.

Bij dit alles staat de gelijkmatigheid centraal. Het gaat er niet alleen om dat er genoeg licht is, maar dat het licht overal even sterk is. Donkere hoeken of felle plekken maken het spel oneerlijk en onveilig, en juist de gelijkmatigheid bepaalt vaak of je met vier masten toe kunt of dat er zes nodig zijn.

Het lichtniveau bepaalt hoeveel masten je nodig hebt

De grootste factor in het aantal masten is het lichtniveau dat je nodig hebt, uitgedrukt in lux. Elke sport en elk speelniveau stelt daaraan eigen eisen, vastgelegd in de norm van je sportbond en de Europese sportverlichtingsnorm NEN-EN 12193. Die norm werkt met drie verlichtingsklassen. Klasse III is bedoeld voor training en recreatie, klasse II voor regionale competitie en klasse I voor het hoogste niveau, tot en met uitzendingen op televisie. Hoe hoger de klasse, hoe meer licht je op het veld moet krijgen en hoe meer armaturen en masten daarvoor nodig zijn. De onderstaande richtwaarden geven een beeld van wat per sport gangbaar is.

Je ziet dat de sprong van training naar wedstrijd, en van wedstrijd naar het hoogste niveau, telkens meer licht vraagt. Dat vertaalt zich direct naar het aantal masten. Een trainingsveld kan soms met vier masten toe, terwijl een volwaardig wedstrijdveld er vaak zes of meer nodig heeft om datzelfde niveau gelijkmatig over het hele veld te verdelen. Voor topsport met uitzendingen op televisie loopt het lichtniveau nog verder op, en daarmee ook het aantal en het vermogen van de armaturen. Meer over de eisen per sport lees je op onze pagina over sportveldverlichting.

Hoe de masthoogte het aantal masten beïnvloedt

Masthoogte en aantal masten hangen nauw samen. Een hogere mast verlicht vanuit een steilere hoek een groter deel van het veld, waardoor je met minder masten hetzelfde gelijkmatige lichtbeeld haalt. Bovendien valt het licht van bovenaf gerichter op het veld, wat het strooilicht naar de omgeving beperkt. Hogere masten zorgen dus vaak voor minder lichthinder en een betere zichtbaarheid van hoge ballen.

Toch kun je niet eindeloos de hoogte in. Gemeenten stellen soms een maximum aan de masthoogte om het aanzicht van de omgeving te beschermen. Is de hoogte beperkt, dan heb je meer masten nodig om toch overal genoeg en gelijkmatig licht te krijgen. De juiste balans tussen hoogte en aantal is dan ook precies wat een goed doordacht plan voor lichtmasten op je sportveld oplevert.

De opstelling van de masten rond het veld

Waar de masten staan is net zo bepalend voor het resultaat als hoeveel het er zijn. De opstelling bepaalt hoe gelijkmatig het licht valt, hoeveel schaduw spelers maken en hoeveel licht er naar de omgeving weglekt. Grofweg werken we met twee opstellingen, en soms met een combinatie.

Bij een hoekopstelling staan er vier masten, één in elke hoek van het veld. Het licht moet vanuit de hoek een lange, schuine afstand overbruggen naar de overkant, en daarom moeten hoekmasten juist hoger zijn. Deze opstelling vraagt minder masten en minder fundering, wat hem efficiënt en betaalbaar maakt voor training en voor sporten met een lager lichtniveau. Het nadeel is dat de gelijkmatigheid in het midden van een groot veld lastiger te halen is en dat er meer aandacht nodig is om verblinding te voorkomen.

Bij een zijlijnopstelling verdeel je zes of meer masten langs de lange zijden van het veld. Doordat het licht van dichterbij en van meerdere kanten komt, krijg je een egaler lichtbeeld met minder schaduw, en kunnen de masten lager blijven. Dit is de opstelling voor wedstrijden en hogere lichtklassen. Belangrijk is dat de masten nooit recht achter het doel komen, want dan schijnt het licht in de ogen van de keeper en de spelers. We plaatsen ze daarom net uit de doellijn en richten de armaturen nauwkeurig op het speelvlak.

Elke sport heeft zijn eigen logica. Bij hockey staan de masten gelijkmatig langs beide lange zijden, omdat de snelle, kleine bal een zeer egale verlichting vraagt zonder donkere plekken. Bij tennis komt er nooit een mast op de baan zelf, maar ernaast, gericht zodat spelers niet verblind worden bij een hoge bal of service. En bij elke opstelling houden we een veilige vrije zone rond het speelveld aan, zodat niemand tegen een mast aan kan lopen. Voor voetbal is die zone ruimer dan voor hockey.

Tot slot kijken we bij de plaatsing ook naar de praktijk. De positie van de masten hangt samen met waar de stroomvoorziening en de bekabeling lopen en met de bereikbaarheid voor later onderhoud. Door dat vooraf mee te nemen in het plan staat elke mast op de plek die zowel lichttechnisch als praktisch het beste werkt.

Waarom een lichtplan het exacte aantal bepaalt

De richtwaarden hierboven brengen je een heel eind, maar het definitieve aantal masten volgt uit een lichtplan op maat. Daarin voeren we de afmetingen van je veld, de gekozen sport en het vereiste niveau in, en rekenen we uit hoeveel armaturen en masten er nodig zijn om overal aan de norm te voldoen. Zo plaats je nooit te weinig licht, maar ook niet onnodig veel, en weet je vooraf precies wat je energieverbruik en je investering worden.

In datzelfde plan houden we rekening met lichthinder voor omwonenden en met de eisen van je gemeente, en na de installatie doen we een nameting om te controleren of de lichtniveaus op en naast het veld echt kloppen. Ook het plaatsen van de masten zelf, van fundering tot aansluiting, pakken we in dat traject op. Ben je een sportvereniging, dan kijken we bovendien of je in aanmerking komt voor de BOSA-subsidie, die een flink deel van de kosten kan dekken. De verschillende masttypes en onze complete aanpak lichten we graag toe tijdens het adviesgesprek.

Samen het juiste aantal masten bepalen

Wil je zeker weten hoeveel lichtmasten jouw sportveld nodig heeft? Plan dan een gratis adviesgesprek in. We komen langs, bekijken je veld en de omgeving en maken een lichtplan met het precieze aantal masten, de opstelling en de verwachte energiebesparing.